Sheri Fink: Ρεπορτάζ για μια «άλλη» τραγωδία της Νέας Ορλεάνης

Δεν διαβάζεις κάθε μέρα ρεπορτάζ για τραγωδίες μέσα σε τραγωδίες. Για θανάσιμες επιλογές γιατρών και νοσηλευτών σε μια πόλη που διαλύθηκε από τυφώνα και βούλιαξε απνευστί. Και όταν τύχει να διαβάσεις κάτι τέτοιο, όπως για παράδειγμα το ρεπορτάζ της Sheri Fink «The Deadly Choices at Memorial», στέκεσαι αμήχανος μπροστά στη δουλειά ενός δημοσιογράφου που κάνει πραγματική έρευνα, ενός πάνω απ’ όλα επίμονου ανθρώπου (σπάνιο πια) που δεν αφήνει τίποτε να πέσει κάτω.

Ένα χρόνο πριν, ο Δημήτρης Ξανθάκης στην Ελευθεροτυπία, έπαιρνε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη από την Fink η οποία μιλούσε για το Πούλιτζερ με το οποίο βραβεύτηκε το θέμα της˙ ήταν το πρώτο βραβείο που δόθηκε σε δημοσιογράφο ηλεκτρονικής ιστοσελίδας (της ProPublica). Έναν χρόνο μετά η ιστοσελίδα ξαναπήρε Πούλιτζερ για την ερευνητική δουλειά των Jesse Eisinger και Jake Bernstein. «Κάνουμε δημοσιογραφία για να αλλάξουμε τον κόσμο», είπε πρόσφατα ο Eisinger στη Λαμπρινή Παπαδοπούλου και το J!. Στον κυνισμό ενός πλανήτη αναίσθητου από αλλεπάλληλες κρίσεις, η δήλωση του Eisinger φαντάζει καταρχήν, τουλάχιστον ουτοπική. Δεν είναι έτσι.

Το ρεπορτάζ της συναδέλφου του Sheri Fink για την αδυναμία διαχείρισης των ασθενών στο νοσοκομείο Memorial, όταν οι πλημμύρες έπληξαν τη Νέα Ορλεάνη το 2005, κατέστησε υπόλογη μια μεγάλη ιδιωτική εταιρεία παροχής ιατρικών υπηρεσιών στις ΗΠΑ - την Τenet Healthcare. Όπως προέκυπτε από το θέμα της Fink η εταιρεία αποδείχτηκε ανέτοιμη να διαχειριστεί την κρίση˙ μεταξύ άλλων, το εφεδρικό σύστημα ηλεκτροδότησης δεν λειτούργησε όπως θα έπρεπε ενώ τα ελικόπτερα διάσωσης των ασθενών δεν έφτασαν έγκαιρα για να εκκενώσουν το κτίριο. Πρόσφατα μάλιστα η εταιρεία οδηγήθηκε σε δίκη από μια συλλογική αγωγή ασθενών που βρίσκονταν στο Memorial και αναγκάστηκε να κλείσει την υπόθεση, προχωρώντας σε χρηματική αποζημίωσή τους.

Εκτός βέβαια από το επίπεδο σχεδιασμού της εταιρείας, η Fink -και εδώ είναι η μεγάλη επιτυχία της- αποκάλυψε έπειτα από εξονυχιστική έρευνα (επαφές με ασθενείς, συγγενείς ασθενών, μαρτυρίες νοσηλευτών και γιατρών) ότι ορισμένοι γιατροί προχώρησαν στην ευθανασία ασθενών οι οποίοι δεν βρίσκονταν τόσο κοντά στο θάνατο.

Κεντρικό πρόσωπο αυτών των θανατηφόρων, όπως αποδεικνύει η Fink, επιλογών ήταν η Anna Pou, γιατρός-χειρουργός στο Memorial. Σεβάσμια, για την άτεγκτη ηθική της, φιγούρα της ιατρικής κοινότητας των ΗΠΑ, η Pou συνέδραμε, μετά τον τυφώνα Κατρίνα, στο να περάσουν νόμοι που πρόσφεραν άσυλο σε επαγγελματίες της υγείας που εργάζονταν σε περιόδους κρίσης (πλημμύρες, λοιμοί, τυφώνες κτλ). H θέση της Pou ήταν σαφής: θεωρούσε ότι το να πληροφορείς τον ασθενή ζητώντας του συναίνεση σε στιγμές κρίσης είναι κάτι απίθανο. Λίγο νωρίτερα μάλιστα, έπειτα από εισαγγελική έρευνα για τα τεκταινόμενα στο Memorial η γιατρός είχε γλιτώσει καταδίκη με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας σε δεύτερο βαθμό. Η Fink, λοιπόν, αν και το δικαστήριο είχε αποφανθεί, συνέχισε επίμονα να ερευνά την υπόθεση έως ότου βρήκε αρκετές άλλες, άγνωστες, περιπτώσεις όπου η Pou και άλλοι νοσηλευτές πραγματοποίησαν ευθανασία ακόμα και σε άτομα που ο θάνατος τους δεν ήταν τη δεδομένη στιγμή αναπόφευκτος, άτομα δηλαδή που είχαν εναλλακτική δυνατότητα βοήθειας - ακόμα και μετά την εκκένωση, σε καλύτερο περιβάλλον ιατρικής περίθαλψης.

«Οποιοσδήποτε από εμάς θα είχε την ανάγκη ιατρικής περίθαλψης κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής … γιατί πέθαναν τόσοι ασθενείς και εντέλει ποιο είναι το δίδαγμα για μελλοντικές καταστροφές που θα θέσουν εκ νέου τα νοσοκομεία υπό πίεση;», λέει η Fink σε συνέντευξη που παραχώρησε στο J! και μας πληροφορεί πως ετοιμάζει βιβλίο σχετικά με την ιατρική βοήθεια σε καταστάσεις κρίσεων και για το ποιος παίρνει τις επιστημονικές, ηθικές αποφάσεις για την περίθαλψη ενός ασθενή. Δύσκολα πράγματα…

Και επειδή όπως είπαμε δεν διαβάζεις κάθε μέρα ρεπορτάζ για τραγωδίες μέσα σε τραγωδίες, καλό είναι να διαβάσεις το θέμα της Sheri Fink πριν ρίξεις μια ματιά στη συνέντευξη παρακάτω. Καλή ανάγνωση – και στα δύο.

Συνέντευξη στον Χρήστο Σύλλα - ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it )

Πότε πραγματικά κατάλαβες τη σημασία της έρευνάς σου; Υπάρχει άραγε κάποια στιγμή που ο δημοσιογράφος καταλαβαίνει τον αντίκτυπο του θέματος το οποίο κάνει;

S.F: Συνήθως είναι δύσκολο να κρίνεις τι αποτέλεσμα θα έχει το θέμα σου, ωστόσο αυτό που με έκανε να κυνηγήσω την συγκεκριμένη ιστορία ήταν η σημασία του διακυβεύματος. Πόσο πιθανό ήταν σεβαστοί επαγγελματίες στο χώρο της υγείας να επιταχύνουν τους θανάτους ασθενών κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής; Εάν τα πράγματα ήταν έτσι, γιατί το έκαναν; Γιατί πέθαναν τόσοι ασθενείς και εντέλει ποιο είναι το δίδαγμα για μελλοντικές καταστροφές που θα θέσουν εκ νέου τα νοσοκομεία υπό πίεση;

Παρόλο που είναι μια «κλισέ» ερώτηση, θα την κάνω. Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή στο «κυνήγι για την ανεύρεση πηγών και τη συλλογή ντοκουμέντων;  Ποια είναι η συμβουλή σου σε δημοσιογράφους που οι έρευνες τους καταλήγουν σε αδιέξοδο;

S.F: Μία από τις δύσκολες στιγμές στην έρευνά μου εμφανίστηκε νωρίς. Η γιατρός που είχε συλληφθεί με την κατηγορία ανθρωποκτονίας, μου είπε ότι δεν θα απαντούσε στις βασικές ερωτήσεις για το τι πραγματικά συνέβη στους ασθενείς που έχασαν τη ζωή τους στο νοσοκομείο. Αυτό με έκανε να  ακολουθήσω μια μεγαλύτερη και βαθύτερη προσέγγιση για να καταλάβω τι συνέβη τότε˙ ήρθα σ’ επαφή με περισσότερους ανθρώπους και έψαξα για διάφορες πηγές πληροφόρησης. Τελικά, αποδείχτηκε ότι επρόκειτο για μια μεγαλύτερη και πιο ‘λεπτών αποχρώσεων’ ιστορία απ’ ότι αν είχα επικεντρωθεί μόνο στο ρόλο μιας γιατρού (σημειώνω ότι αργότερα, ένα δικαστήριο αρνήθηκε να την οδηγήσει σε δίκη για τα εικαζόμενα εγκλήματα που είχε διαπράξει)

Στο ερώτημα για τo τι συμβουλή θα έδινα σε συναδέλφους: τα εμπόδια πολλές φορές κρύβουν ευκαιρίες.

Ακολούθησες κάποια συγκεκριμένη μεθοδολογία για να πάρεις τις πληροφορίες που ήθελες; Υπάρχει ένα «βασικό σχέδιο» στην ερευνητική δημοσιογραφία;

S.F: Eαν λέγαμε ότι πράγματι υπάρχει κάποιο «βασικό σχέδιο», αυτό θα ήταν το «κυνήγι» της αλήθειας με επιμονή. Να είμαστε ανοιχτοί στο να χρησιμοποιούμε οποιαδήποτε δημοσιογραφική μέθοδο που αρμόζει στην έρευνα. Πολλές φορές μάλιστα είναι σωστό να χρησιμοποιούμε διαφορετικές μεθόδους για να επιβεβαιώνουμε και να «χτίζουμε» πάνω σε ότι μαθαίνουμε.

Έπαιξε η τύχη κάποιο ρόλο στην έρευνά σου;

S.F: Nαι, αλλά πρέπει να είσαι προετοιμασμένος να αναγνωρίσεις τι είναι «τυχερό».

Πώς μπορεί η ερευνητική δημοσιογραφία να συμπορευτεί με τα social media; Με άλλα λόγια, πιστεύεις στις προοπτικές που έχουν ανοίξει από τη χρήση του facebook, του twitter κ.α. στη δημοσιογραφική έρευνα;

S.F: H αλήθεια είναι ότι δεν δραστηριοποιούμαι πολύ στα social media αλλά αναγνωρίζω ότι αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ζωής. Μπορούν να γίνουν ισχυρά εργαλεία στη συλλογή και τη διασπορά ειδήσεων. Όπως οποιαδήποτε άλλη πηγή πληροφόρησης, έτσι και αυτά εμφανίζουν περιορισμούς και χρειάζεται να αντιμετωπίζονται με μια υγιή δόση σκεπτικισμού.

Πιστεύεις ότι το θέμα σου για το Memorial στη Νέα Ορλεάνη πρέπει να συνεχιστεί/να επικαιροποιηθεί; Aν ναι, με ποιους τρόπους;

S.F: Συνεχίζω να γράφω για διάφορες πτυχές της ιστορίας στο Memorial, όπως π.χ. για μια πρόσφατη συλλογική αγωγή από ασθενείς και άλλα άτομα εναντίον της ιδιοκτήτριας εταιρείας του νοσοκομείου (σ.σ: η Τenet Healthcare). Οι ενάγοντες ισχυρίζονταν ότι το νοσοκομείο δεν ήταν έτοιμο και δεν ανταποκρίθηκε επαρκώς στην επείγουσα κατάσταση, ότι είχε ένα εφεδρικό σύστημα ηλεκτροδότησης που αποδείχτηκε ευάλωτο στις πλημμύρες ενώ ο χρόνος αναμονής ήταν πάρα πολύς για την έγκαιρη άφιξη ελικοπτέρων διάσωσης των ασθενών. Οι αντίδικοι συμβιβάστηκαν την τρίτη ημέρα της δίκης. Σε γενικές γραμμές, πάντως, νομίζω ότι η κάλυψη της ετοιμότητας και της ανταπόκρισης των επαγγελματιών υγείας σε περιόδους κρίσεων είναι πολύ σημαντική. Οποιοσδήποτε από εμάς θα είχε την ανάγκη ιατρική περίθαλψης κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής.

Ποιο είναι το επόμενο θέμα σου; Τι κάνεις αυτόν τον καιρό;

S.F: Κάνω ρεπορτάζ για άλλα ζητήματα που αφορούν την ιατρική βοήθεια σε καταστάσεις κρίσεων ενώ την ίδια στιγμή παρακολουθώ πως παίρνονται οι αποφάσεις για τη διαχείριση ιατρικών πόρων γενικά αλλά και σε στιγμές κρίσης. Επίσης, ετοιμάζω ένα βιβλίο που ασχολείται με αυτά τα ζητήματα. J!