Στα Ειρηνοδικεία κατευθύνονται τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ, 04.01.2011 ενεργοποιήθηκε επισήμως η δικαστική προστασία για ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων νοικοκυριών στο Ειρηνοδικείο, με την προϋπόθεση ότι προηγήθηκε προσπάθεια εξωδικαστικού συμβιβασμού των δύο πλευρών χωρίς αποτέλεσμα.

Του Αλέξανδρου - Εμμανουήλ Βαρνάβα *

Στην ουσία τώρα ξεκινάμε. Οι υπερχρεωμένοι νοικοκύρηδες έχουν ακόμα ένα διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια τους, αυτό της δικαστικής προστασίας. Δεν είναι άσσος, αλλά μέχρι να βγουν οι πρώτες αποφάσεις από τα Ειρηνοδικεία, είναι ένα καλό -και προπάντων κρυφό- χαρτί. Από τον Σεπτέμβρη που τέθηκε σε εφαρμογή ο νόμος μέχρι τις 28 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με στοιχεία της καταναλωτικής οργάνωσης ΕΚΠΟΙΖΩ, είχαν κατατεθεί στις τράπεζες (πρώτο βήμα της διαδικασίας) 2.646 αιτήσεις για υπαγωγή στο νόμο όμως απάντηση πήραν μόνο 430 ενδιαφερόμενοι (ποσοστό 16%). Και είναι χαρακτηριστικό ότι από τα 430 αιτήματα που απαντήθηκαν μόνο τα 7 έγιναν αποδεκτά από τις τράπεζες και ανέστειλαν την πληρωμή οφειλών για 6 μήνες. Ταυτόχρονα, ετοιμάζεται τροπολογία για αναστολή πλειστηριασμών για την κύρια ή μοναδική κατοικία μέχρι τις 30 Ιουνίου 2011. Η τροπολογία που θα συζητηθεί με το πρώτο νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή, αφορά τόσο τους πλειστηριασμούς που επισπεύδονται από πιστωτικά ιδρύματα για την ικανοποίηση απαιτήσεων που δεν υπερβαίνουν το ποσόν των 200.000 ευρώ όσο και τους πλειστηριασμούς που επισπεύδονται από οποιονδήποτε σε βάρος της πρώτης ή της μοναδικής κατοικίας του οφειλέτη, για τους οποίους επίσης ισχύει η προσωρινή απαγόρευση του νόμου 3869/2010 για την «ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων».

Αυτή η παράταση θα επιβραδύνει για πολλά νοικοκυριά τυχόν δυσμενείς εξελίξεις, μέχρι να δούμε τις πρώτες δικαστικές αποφάσεις, ώστε να διαπιστώσουμε από τη νομολογία την ερμηνεία κάποιων «γκρίζων» περιοχών του νόμου. Προς το παρόν έχουν οριστεί οι πέντε ειρηνοδίκες που θα ασχοληθούν με την εκδίκαση των αιτήσεων και ένας που εξυπηρετεί απορίες επί του θέματος.

Εξάλλου, απαραίτητη προϋπόθεση για να προσφύγουν στα κατά τόπους Ειρηνοδικεία οι υπερχρεωμένοι, είναι ότι θα πρέπει να έχει προηγηθεί προσπάθεια επίτευξης εξωδικαστικού συμβιβασμού με την πιστώτρια τράπεζα, η οποία αποδεικνύεται με βεβαίωση του φορέα που την έχει αναλάβει. Οι φορείς που μπορούν να αναλάβουν τη διαδικασία αυτή, εκτός από τους δικηγόρους, είναι ο Συνήγορος του Καταναλωτή, η Επιτροπή Φιλικού Διακανονισμού, οι Ενώσεις Καταναλωτών, ο Μεσολαβητής Τραπεζικών Επενδυτικών Υπηρεσιών ή άλλος δημόσιος ή ιδιωτικός μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορέας. Σε περίπτωση επιτυχούς συμβιβασμού με το πιστωτικό ίδρυμα, συντάσσεται από τον δικηγόρο ή τον φορέα που τον έχει αναλάβει πρακτικό, το οποίο κατόπιν θα επικυρώνεται από τον Ειρηνοδίκη.

«Αποκλείονται» οι πιο συνεπείς

Η αλήθεια είναι ότι μια πρώτη νομική ερμηνεία αποκλείει μεγάλη μερίδα οφειλετών, και κυρίως των πιο συνεπών. Ο όρος «υπερ-χρεωμένα» δεν χρησιμοποιείται τυχαία. Κάποιος με υπέρογκα χρέη μπορεί να επιδιώξει και να έχει ευνοϊκότερη μεταχείριση σε σχέση με κάποιον με λιγότερα χρέη και ας βρίσκονται στην ίδια δύσκολη θέση να τα αποπληρώσουν. Αυτό συμβαίνει διότι πολύ απλά, το μεγαλύτερο ποσοστό των χρεών προς ρύθμιση αφορά στεγαστικά δάνεια, και κυρίως για την πρώτη κατοικία. Αμφιβάλλω εάν υπάρχει Έλληνας με στεγαστικό δάνειο που δεν του πέρασε έστω και για μια στιγμή από το μυαλό, ότι μπορεί να καταφέρει την πολυπόθητη διαγραφή των χρεών του. Όμως εκεί τα πράγματα είναι απλά, εφόσον υπάρχει ακίνητο, υπάρχει και προσημείωση. Σε αυτή την περίπτωση, ο νόμος προβλέπει την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να καλυφθούν οι πιστωτές ενώ μόνο στην περίπτωση της κύριας ή μοναδικής κατοικίας παρέχεται προστασία, δηλαδή η ιδιοκτησία ενός και μοναδικού ακινήτου, κατάλληλου για στέγαση.

Όμως ακόμα και σε αυτή την «κόκκινη» γραμμή υπάρχουν ίχνη γκρίζου, αφού ο νόμος επιτρέπει την εκποίηση και αυτού του μοναδικού ακινήτου, σε περίπτωση που δεν μπορεί να καλυφθεί με δόσεις που ρυθμίζει το δικαστήριο για ποσό ίσο με το 85% της αγοραστικής (όχι αντικειμενικής) αξίας του ακινήτου, με δόσεις που μπορούν να φτάσουν τα 20 χρόνια κατά ανώτατο όριο. Π.χ. κάποιος έχει ένα διαμέρισμα αγοραίας αξίας 100.000 ευρώ. α) σε περίπτωση που τα χρέη του είναι 200.000 ευρώ, το δικαστήριο θα του ορίσει ένα μηνιαίο ποσό σύμφωνα με τις δυνατότητες του, το οποίο θα καλύπτει τουλάχιστον το 85 % της αξίας του ακινήτου του, δηλαδή τις 85.000 ευρώ με δόσεις που μπορεί να φτάσουν μέχρι και την εικοσαετία. Το υπόλοιπο του χρέους διαγράφεται. β) σε περίπτωση που τα χρέη του είναι 70.000 ευρώ, το δικαστήριο θα του ορίσει επίσης μηνιαίες δόσεις, μέχρι είκοσι έτη, όμως, θα πρέπει να συμπεριλάβει όλο το ποσό καθώς είναι μικρότερο από 85.000 ευρώ (το 85% της αξίας του ακινήτου του), οπότε δε μιλάμε για καμία διαγραφή χρέους, αλλά για κάποιες ενδεχομένως διευκολύνσεις. Στη συνέχεια και εφόσον γίνει υπαγωγή στη ρύθμιση, καθυστέρηση μεγαλύτερη των τεσσάρων δόσεων, δημιουργεί προϋπόθεση για την εκποίηση του κύριου ή μοναδικού ακινήτου.

Αντίθετα, σε περιπτώσεις μη ύπαρξης ακινήτου, τα πράγματα για τους υπερχρεωμένους πολίτες είναι πιο απλά. Ανάλογα με το ύψος των χρεών και τη δυνατότητα αποπληρωμής τους, το δικαστήριο διατάσει μια μηνιαία δόση για τέσσερα χρόνια. Το ύψος των μηνιαίων καταβολών καθορίζεται από το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα εισοδήματα του οφειλέτη, τη δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου και σταθμίζοντας αυτά με τις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογένειας του. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις (άνεργοι, ασθενείς κ.λ.π.) μπορεί να διαταχθεί και μηδενική καταβολή, με την προϋπόθεση του επανελέγχου μετά από ένα εξάμηνο, δηλαδή κάτι σαν περίοδος χάριτος. Εφόσον παρέλθουν τα τέσσερα έτη και έχει τηρήσει ο οφειλέτης τις υποχρεώσεις του, επέρχεται απαλλαγή από το υπόλοιπο των χρεών και ο οφειλέτης παραμένει στον Τειρεσία (με την ένδειξη «φτωχός») για ακόμα τρία έτη μετά την εξόφληση, συνολικά δηλαδή για μία επταετία. Τα χρέη πρέπει να εξοφληθούν στην τετραετία, ώστε μετά από τρία χρόνια να διαγραφούν. Τέλος, να σημειωθεί ότι κάθε οφειλέτης μπορεί να κάνει χρήση της διαδικασίας υπαγωγής στη ρύθμιση του νόμου για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά μόνο μία φορά στη ζωή του.

* This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it Δικηγόρος | Μέλος Δ.Σ. ΕΑΝΔΑ (Ένωση Ασκουμένων & Νέων Δικηγόρων Αθηνών - www.eanda.gr)