Digital Liberation Network: Ένα δίκτυο για την ψηφιακή απελευθέρωση

Η διαβούλευση για το νομοσχέδιο που αφορούσε την επιτήρηση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τη νομιμοποίηση των καμερών πάει, πέρασε· ούτε από χίλια κύματα, σίγουρα χωρίς να σχολιαστεί αρκετά και για ορισμένες ρυθμίσεις δεν πέρασε ούτε καν από διαβούλευση, όπως εξηγεί ο E-lawyer. Πρόκειται για ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2006/24 η οποία επιβάλλει στους παρόχους ηλεκτρονικών επικοινωνιών τη διατήρηση δεδομένων (μόνο στοιχεία κίνησης, όχι περιεχομένου) ενώ διαμορφώνει το καθεστώς λειτουργίας καμερών σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους.

Το Digital Liberation Νetwork (Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση) έχει εδώ και καιρό προειδοποιήσει για τη συρρίκνωση πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων που επιφέρει αυτό το νομοσχέδιο στο όνομα της ασφάλειας. Ο Νίκος Ρούσσος, μηχανικός ανοιχτού λογισμικού και μέλος του DLN σχολιάζει στο J! τα ζητήματα διαφάνειας που προκύπτουν από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο ενώ την ίδια στιγμή προτείνει τρόπους αντίδρασης σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο. Παράλληλα, μιλά για το «κυνήγι» των εταιρειών συλλογικής διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων στο απλό linking και απαντά λέγοντας πως το ζήτημα αυτό επαφίεται κυρίως στους καλλιτέχνες. Aκολουθεί η κουβέντα μας και στο τέλος ελάχιστες σημειώσεις για την εκδήλωση που διοργάνωσε στις 16 Απριλίου το DLN, για τις εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο και τον ρόλο των media.

Πες μας λίγα λόγια για το Digital Liberation Network (εδώ το μανιφέστο)

Οι πρώτοι που ανέλαβαν να δημιουργήσουν το δίκτυο για την απελευθέρωση των ψηφιακών δικαιωμάτων (DLN) ήταν άτομα που προήλθαν από το SID. Όλοι ασχολούμασταν με τις νέες τεχνολογίες. Απλά τώρα θέλαμε να απευθυνθούμε σε ευρύτερο κοινό. Τα θέματα που ασχολούμαστε έχουν να κάνουν με δικαιώματα στον ψηφιακό κόσμο. Σε γενικές γραμμές θέλουμε να βοηθήσουμε να ενημερωθεί ο κόσμος.

Πρόσφατα μίλαγες στο radiobubble για το νομοσχέδιο που πέρασε η κυβέρνηση σχετικά με τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και τις κάμερες. Τι γίνεται με κάτι που δεν πήραμε και πολύ χαμπάρι;

Ναι, μιλάγαμε για το νομοσχέδιο που είναι γνωστό σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ως data retention. (νόμος για διατήρηση τηλεπικοινωνιακών δεδομένων). Πρόκειται για εναρμόνιση με ευρωπαϊκή οδηγία που υπάρχει εδώ και 4 - 5 χρόνια. Η οδηγία λέει ότι παρακρατείται όλο το ψηφιακό ίχνος του χρήστη - πρακτικά παρακρατούνται τα πάντα εκτός από το περιεχόμενο δηλ. σε επίπεδο Ιντερνετ διατηρείται το ότι μπήκες τότε, εκεί, με την τάδε IP, σε εκείνα τα sites. Με λίγα λόγια καταγράφεται η τοποθεσία (location) του χρήστη (στην κινητή και τη σταθερή τηλεφωνία).

Η οδηγία έλεγε ότι τα δεδομένα έπρεπε να παρακρατούνται από τους providers για 6 μήνες έως 2 χρόνια ενώ κάθε χώρα έπρεπε να βγάλει μια εθνική νομοθεσία ξεχωριστά, για το πόσο θα είναι αυτό το διάστημα και με ποιους όρους. Η προηγούμενη κυβέρνηση ήθελε να το κάνει 6 μήνες διότι συνάντησε αντιδράσεις από τους ISP’s, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε από την παρούσα κυβέρνηση η οποία αποφάσισε ότι τα δεδομένα θα κρατούνται για ένα χρόνο.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι καταγράφεται κάθε δίκτυο επαφών καθώς επίσης και η τοποθεσία. Να σημειώσω ότι με το παρόν ν/σ η άρση του απορρήτου (που και τώρα χρειάζεται εισαγγελική απόφαση) φτάνει μέχρι και ένα χρόνο πριν για το παρελθόν κάποιου, ενώ προηγουμένως η έρευνα ξεκινούσε από τη στιγμή της απόφασης. Σε επίπεδο διαβούλευσης, πέρα από το opengov δεν υπήρξε κάποια ιδιαίτερη συμμετοχή, εκτός βέβαια από τις προτάσεις που έστειλαν οι πάροχοι.

Τώρα δεν προλαβαίνουμε να κάνουμε διαβούλευση από την αρχή. Τι μπορεί να κάνει κάποιος χρήστης ατομικά ή σε επίπεδο κοινοτήτων;

Kοίτα, υπάρχουν τρόποι, αλλά το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν είναι τόσο απλοί για τον μέσο χρήστη. Υπάρχουν λύσεις όπως το δίκτυο ανωνυμίας tor στο οποίο μπορείς με κάποιες ρυθμίσεις, να βγεις στο Ιντερνετ ανώνυμα. Βέβαια, έχει ανοίξει μια συζήτηση -ιδίως έπειτα από το switch off του Internet κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στην Αίγυπτο- για το πώς μπορούν να δημιουργηθούν πιο αυτόνομα δίκτυα. Φαντάσου ότι μέσα στο Tor υπάρχει ένα μικρό αυτόνομο δίκτυο, το domain του οποίου τελειώνει σε .onion και το οποίο παίζει μόνο μέσα στο Tor. Ένα τέτοιο VPΝ (virtual private network) είναι και το ασύρματο μητροπολιτικό δίκτυο της Αθήνας, το AWMN. Ενδεχομένως να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε αν έχει αξία να χρησιμοποιούμε τέτοια δίκτυα ξεχωριστά από το Ιnternet. Ωστόσο, δεν είναι τόσο εύκολο να γίνει σε πανελλαδική εμβέλεια αλλά περισσότερο σε τοπικό επίπεδο – μια περιοχή για παράδειγμα όπως το κέντρο της Αθήνας.

Πρόσφατα διάβαζα μια συνέντευξη του κ. Σφακιανάκη, του επικεφαλής του Σώματος Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Ποια είναι η εικόνα που έχετε για τη δουλειά του(ς);

Η εικόνα που έχουμε από τις δράσεις αυτής της ομάδας είναι ότι έχουν υιοθετήσει αρνητική αντίληψη για τα νέα μέσα. Πολλά πράγματα τα έχουν ταυτίσει μόνο με την πιο αρνητική τους μορφή – κάποιες τεχνολογίες τις έχουν ταυτίσει με την πειρατεία, κάποιες με την παιδική πορνογραφία - να θυμηθούμε μάλιστα και την υπόθεση του blogme.gr· ο άνθρωπος που κατηγορήθηκε τότε ακόμα έχει μπλεξίματα.

Εσύ τι θα ήθελες να γνωρίζεις για τη δράση αυτής της ομάδας; Για τις τεχνικές τους γνώσεις, τους στόχους τους κλπ.

Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω το επίπεδο της τεχνογνωσίας τους, ωστόσο δεν νομίζω ότι φημίζονται κιόλας. Αυτό που θα μ’ ενδιέφερε να μάθω, είναι τι γίνεται με διαδικαστικά θέματα, όπως για παράδειγμα με την υπόθεση του gamato.info και άλλες παρόμοιες περιπτώσεις όπου γίνονται συλλήψεις. Θα ήθελα να ξέρω πιο αναλυτικά τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, να ενημερωθώ για το αν έγινε άρση του απορρήτου - αυτά τα πράγματα δεν έρχονται στο φως της δημοσιότητας. Αυτό που μάθαμε μόνο είναι ότι μπήκαν στα σπίτια κάποιων ανθρώπων, τους συνέλαβαν, κατέσχεσαν τους σκληρούς τους δίσκους κλπ. Οι άνθρωποι μάλιστα που συνελήφθησαν δεν ήταν οι ιδιοκτήτες αλλά άνθρωποι που έμπαιναν στο forum της ιστοσελίδας - θα μπορούσε να είσαι εσύ και εγώ, ο οποιοσδήποτε.

Θεωρείς λοιπόν ότι υπάρχει πρόβλημα διαφάνειας;

Ναι, βέβαια. Αν θυμάμαι καλά στο επίσημο δελτίο Τύπου της αστυνομίας γίνεται προσπάθεια να ταυτιστούν οι moderators του forum με τους διαχειριστές του site. Και αυτό έχει σημασία διότι αν έγινε άρση απορρήτου εγώ θα ήθελα να το γνωρίζω. Τελικά, επί του πρακτέου φάνηκε ότι οι συλληφθέντες πιάστηκαν επειδή είχαν ‘υλικό’ στον υπολογιστή τους· από το Δελτίο Τύπου δεν προέκυπτε ότι είχαν τα logs των online επικοινωνιών τους, που μπήκαν κλπ.

Να ρωτήσω πώς βλέπετε τελευταία τις υποθέσεις που αφορούν τις μηνύσεις εταιρειών προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων σε χρήστες που κάνουν απλό linking; Σκέφτεστε να κάνετε κάτι επ’ αυτού, ν’ ανοίξετε τη συζήτηση;

Νομίζω ότι η συζήτηση που πρέπει να γίνει, αφορά κυρίως τους καλλιτέχνες. Δεν έχει νόημα να μιλήσεις με την ΑΕΠΙ διότι πλέον λειτουργεί ως εισπρακτική εταιρεία – ωστόσο, εντάξει, θα μπορούσαν να συζητηθούν ορισμένα ζητήματα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα όταν πρόσφατα κάποια μαγαζιά στην Αθήνα έπαιζαν μουσική με άδεια Creative Commons ενώ η ΑΕΠΙ ζήτησε χρήματα, θεωρώντας ότι έπρεπε να πληρωθεί για δικαιώματα.

Πρόσφατα βέβαια, βγήκε μια γνωμοδότηση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας η οποία λέει ότι ένα μαγαζί αρκεί να δηλώσει ότι δεν παίζει μουσική που καλύπτεται από φορείς συλλογικής διαχείρισης. Γενικά, πάντως, έχουν γίνει κάποιες επαφές με καλλιτέχνες – νομίζω ότι σιγά-σιγά μερικοί αναζητούν τα νέα ψηφιακά κανάλια διανομής. Αν κοιτάξεις στο jamendo (το πιο γνωστό portal διανομής μουσικής με creative commons) θα βρεις αρκετούς Έλληνες καλλιτέχνες.

Πιστεύεις ότι πρέπει με κάποιο τρόπο να πειστούν οι καλλιτέχνες;

Κοίτα, νομίζω ότι η παρούσα κατάσταση είναι λίγο ‘παρανοϊκή’. Τα κανάλια από τα οποία περνάει η μουσική μέχρι να φτάσει στον τελικό ακροατή μπορεί να είναι πάρα πολλά π.χ. ένας ραδιοφωνικός σταθμός παίζει μουσική και εκπέμπει σε μια καφετέρια. Και ο σταθμός πληρώνει δικαιώματα και η καφετέρια – τα δικαιώματα δηλ. πληρώνονται και στην τελική τους μορφή και πρωτογενώς. Βέβαια, οι περισσότεροι καλλιτέχνες δεν είναι αρκετά εξοικειωμένοι και νομίζουν ότι κάτοιο τέτοιο είναι μονόδρομος.

Μάλιστα. Τι χρειάζεται για να γίνει κάποιος μέλος στο DLN;

Δεν έχουμε μέλη και μη μέλη – κυρίως συννενοούμαστε ψηφιακά και περίπου 1-2 φορές τον μήνα κάνουμε συνελεύσεις οι οποίες είναι ανοιχτές στο κοινό (τις δημοσιεύουμε άλλωστε και στο site). H ομάδα είναι ανοιχτή, όποιος θέλει, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας.

Επόμενα σχέδια;

Υπάρχουν κάποιες σκέψεις: μπορεί να κάνουμε μια εκδήλωση σχετικά με μηχανισμούς παρακολούθησης μεγάλων εταιρειών οι οποίες θέλουν να επιτηρούν υπαλλήλους που συνήθως κάνουν εξωτερικές δουλειές (με μίνι-βαν, μηχανάκι).

Γίνονται τέτοια πράγματα εδώ;

Φυσικά και γίνoνται – δε μιλάμε βέβαια για το σουβλατζίδικο της γειτονιάς, αναφέρομαι σε πιο μεγάλες εταιρείες. Κοίτα, οι ενδείξεις που έχουμε γι’ αυτό είναι οι εξής: ψάξε στο Ιντερνετ ποιες εταιρείες πουλάνε αυτόν τον εξοπλισμό και δες το πελατολόγιό τους· θα καταλάβεις. Την ίδια στιγμή βέβαια υπάρχουν και συστήματα παρακολούθησης inhouse (μέσα στις εταιρείες) Εκεί, ο εργαζόμενος δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να καταλάβει ότι παρακολουθείται το PC του.

Τελευταία ερώτηση και κλείνουμε. Με αφορμή τη συζήτηση για τα social media και τις αραβικές εξεγέρσεις, πιστεύεις ότι το Ιντερνετ είναι ο «νέος» δημόσιος χώρος;

Ναι, είναι δημόσιος χώρος. Βέβαια υπήρξε ένα hype σε όλη αυτήν τη συζήτηση. Πολλοί είπαν ότι αν δεν υπήρχε το facebook και το twitter οι επαναστάσεις σε Τυνησία και Αίγυπτο δεν θα γίνονταν, πράγμα που δεν ισχύει. Οι άνθρωποι είχαν φτάσει σε μια κατάσταση που δεν γινόταν να μην εξεγερθούν. Σίγουρα όμως βοήθησε αρκετά, στην οργάνωση κτλ. Ειδικά το Twitter, περισσότερα από το Facebook, είναι ‘περισσότερο’ δημόσιος χώρος. Στο facebook οι χρήστες έχουν αποδέκτες μόνο τους ανθρώπους που ξέρουν, ενώ στο twitter -εκτός από αυτούς που έχουν κλειστό το προφίλ τους- ό,τι λες είναι δημόσιο, ακόμα και να μην σε κάνει κάποιος follow μπορείς να μπεις και να το δεις. J!

Σημειώσεις για την εκδήλωση

Σάββατο 16 Απριλίου, Νοσότρος, Εξάρχεια

Η παρέα του Digital Liberation Network διοργάνωσε μια εκδήλωση-συζήτηση με τίτλο: «Οι εξεγέρσεις στον Αραβικό Κόσμο και ο Ρόλος των Μedia». Όσοι βρέθηκαν εκεί παρακολούθησαν μια εξαιρετικά αναλυτική παρουσίαση για το πως τα social media λειτούργησαν στις εξεγέρσεις της Τυνησίας και της Αιγύπτου. Ο Αστέρης Μασούρας, ναι - αυτός ο τύπος που στο Twitter λειτουργεί με την ταχύτητα του Reuters και την εγκυρότητα του BBC, μας είπε (μας έδειξε) και μας εξήγησε πως λειτούργησαν τα βίντεο, τα sms, τα facebook groups, τα tweets και τα hashtags στην οργάνωση και τη διάδοση των πληροφοριών, τόσο για τις κινήσεις των καθεστωτικών δυνάμεων όσο και για τις αντιδράσεις των εξεγερθέντων.

Η συνομιλία του μέσω Skype δε, με τον Nasser Weddady, έναν από τους πρωταγωνιστές της κινηματικής διαδικασίας για την μεταφορά της εικόνας των εξεγέρσεων προς τη Δύση, ήταν απολαυστική. O Weddady μίλησε αναλυτικά για το δίκτυο των επαφών που έχτισε βαθμιαία σε παγκόσμιο επίπεδο και για τη συνεργασία του με άτομα που είχαν την ίδια στοχοπροσήλωση με αυτόν. Μίλησε για τον ρόλο του πολλαπλασιαστή (της πληροφορίας) που έπαιξαν διάφοροι χρήστες, τη δύναμη των hashtags καθώς και για τον τρόπο - τις συννενοήσεις με τις οποίες το κάθε post, tweet ή σχόλιο έβγαινε online. (σ.σ: o Aστέρης του απάντησε χαρακτηριστικά ότι αυτό περί «συννενοήσεων» ήταν scoop=λαβράκι!) Ο Weddady ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων τουίταρε ανά δύο λεπτά για μια περίοδο δέκα ημερών, γεγονός εξαιρετικά εξουθενωτικό.

Ωστόσο, τόνισε ότι η απάντηση για την επιτυχία των εξεγέρσεων δεν βρίσκεται στο ψευδοδίλημμα που τέθηκε στη Δύση περί «επανάστασης ή μη των social media». Οι άνθρωποι εξεγέρθηκαν, η ισχυρή θέλησή τους για ανατροπή έφερε αποτέλεσμα. Φυσικά τα social media βοήθησαν αλλά όπως ανέφερε και ο Αστέρης το σημαντικό ήταν πως, ακόμη και όταν έπεσε το Ιντερνετ, λειτούργησαν τα δίκτυα· τα ανθρώπινα δίκτυα – οι πληροφορίες διαδίδονταν γρήγορα και αποτελεσματικά δια στόματος. Ειπώθηκαν και άλλα πολλά ενδιαφέροντα· γνώμη μας είναι ότι θα έπρεπε πολύ περισσότερος κόσμος να βρίσκεται εκεί. Την επόμενη φορά.

(Χρήστος Σύλλας – This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it )